محمد ، زنده در 828 / 1425 م . ( - زيج علايى و جز آن ) . به عربى . در نسخه‌اى كه من در دايرة المعارف ديدم نامى از گزارش‌كننده نيامده ، ولى سرآغاز آن و نشانىها برابر نسخه‌اى است كه « كشف الظنون 2 / 1010 ) از نظام اعرج دانسته است . نسخه‌اى ديگر از اين شرح در برلين ش 5679 نگاهدارى مىشود ، كه در آنجا نيز شرح كننده شناخته نيست . مدرس رضوى ( ص 596 ) با ذكر نشانى از اين نسخه احتمال داده است شرح‌كننده نيز خود خواجه باشد . اما اين گمان درست نيست ، چه گذشته از ستايشى كه در ديباچه از خواجه شده . در متن نيز شرح‌كننده از صاحب متن بگونه‌ى شخص سوم ياد مىكند . شرحىست كوتاه ، با سربندهاى « قال » و « اقول » ؛ به عربى . آغاز : الحمد للّه الذى جعل الاحوال الجزئية فى السفليات مربوط بالا و ضاع الفلكيه . . . و بعد ، فان المختصر الذى الفه . كحاله 3 / 281 حسن اعرج ، 291 حسن نيشابورى ؛ كشف الظنون 2 / 1010 ؛ احوال و آثار خواجه ، مدرس 596 . دايرة المعارف ، سلطانى 1 / 151 ش ( 2 ) 37 . * سى فصل . طوسى ( - بالا ) . شرح از ناشناس . آغاز : حمد له . بدان از تقدير بارى عز اسمه و واسطه‌ى تاثير . خوانسارى 1 / 253 . * سى فصل . طوسى ( - بالا ) . شرح از ناشناس . آغاز : اگر پرسند كه اصطرلاب كل و نصف و سدس و غيرها چگونه باشد و به چه توانى دانست . تركيه ، كتابخانه‌ها : 398 . * سى فصل : تقويم : معرفت تقويم . از محمد جعفر كه روزگارش بدست نيامد ، در معرفت تقويم . گويا به « سى فصل » خواجه ( - بالا ) گوشه چشمى داشته . باب 1 - حساب ، 2 - صحيفه كه مشهور به تقويم است ، 3 - تاريخ عربى ، 4 - تاريخ رومى و نام ماههايشان ، 5 - تاريخ و ماه‌هاى فارسى ، 6 - تاريخ ملكشاهى ، 7 - سيارگان ، 8 - بروج و اجزاى آن ، 9 - سير آفتاب ، 10 - جوزهرين و عرض ماه و ساير ستارگان . . . ، 15 - ظهور و خفاى احوال ستارگان . . . ، 20 - اوج و حضيض ستارگان . . . ، 25 - مدلولات كواكب و طبقات مردم . . . ، 30 - معرفت اصولى . كه به آن احتياج افتد . آغاز : حمد له . اما بعد ، در شرح تقويم ، بر صاحب ذهن سليم و طبع مستقيم مخفى نماند كه اين مختصرى است در معرفت تقويم . مشترك 1 / 284 ( 1 نسخه ) . نوشاهى ، انجمن 10 « سى فصل : معرفت تقويم » ، 11 « معرفت . . . » . * سى فصل . متن به زبان سنسكريتى از شنگرجوشى . ترجمه‌ى فارسى از خوشحال راى ، به دستور مهاراجه مكندراؤ ، در 17 محرم 1181 / 1767 م ، سى فصل است بىنام ويژه‌اى . فصل 1 - دريافت لكن از دواكردپيك و امراض آنها ، 2 - خواص شصت سمجهر ، 3 - دانستن قوام نجهتران ، 4 - خواص تنها نجهتران ، 5 - دانستن صورت و نام موكل و جسم . . . هر نجهتر . . . ، 10 - قطعه پارچه و جامه و غيره . . . ، 15 - دانستن سكريلدوز . . . ، 20 - افتادن نجهتر كرام چكر برمكان . . . ، 25 - ترجمه بهوكول . . . ، 30 - احكام اجرام سماوى . آغاز : از بيد خوانان و جهان جهانيان و شايسته‌دانان زمان و زمانيان چنان استماع يافته .